فهرست

شیرخوارگی و پوسیدگی زودرس در کودکان

دکتر طبری متخصص دندانپزشکی کودکان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل

مصاحبه خبرنگار روابط عمومی دانشکده دندانپزشکی بابل با دکتر میترا طبری عضو هیات علمی و استادیار دانشگاه علوم پزشکی بابل پیرامون شیرمادر و کودک

شیرخوارگی و پوسیدگی زودرس در کودکان 

 يكي از مشکلات شایع دردندان پزشكي كودكان، پوسيدگي های زودرس دندان هاي شيري است.

طبق تعريف آكادمي دندان پزشكي كودكان آمريكا، حضور بيش از يك سطح دنداني پوسيده (ضايعه حفره دار يا بدون حفره)، ترمیم شده یا از دست رفته (دراثرپوسيدگي ) درهر کدام از دندان هاي شيري در يك كودك زير 6 سال، پوسيدگي های زودرس دوران كودكي نامیده مي شود.

شیردهی به کودک نه فقط برای کودک مفید بوده بلکه به سلامت مادر و کاهش افسردگی بعد از زایمان و کاهش استرس نیز کمک می کند. اما تغذیه مکرر شبانه با شیر خشک یا شیر مادر پس از رویش دندانهای کودک می تواند باعث ایجاد پوسیدگیهای زودرس در دوره کودکی شود.

مهمترين علل ايجاد پوسيدگي زودرس

  1. خوردن مکرر شيراز شيشه در طول شب، مطابق میل كودك.

  2. خوردن آبمیوه با بطری در شب، خوردن مکرر شیر و خامه یا مایعات بدون فنجان

  3. خوردن مکرر میان وعده های غذایی، تنقلات یا نوشیدنی های شیرین(شربت، شیر خشک و نوشابه)

  4. تميز نكردن دهان كودك توسط والدين از زمان رويش اولين دندان هاي شيري.

  5. استفاده از شيشه حاوي شير يا ساير نوشيدني هاي شيرين بعنوان پستانك، جهت آرام كردن وكمك به خوابيدن كودك.

  6. كاهش جريان بزاق حين خواب

  7. وجود پوسيدگي هاي متعدد درمان نشده در دهان پدر و مادر كودك

  8. عدم مراجعه والدين به دندانپزشك براي معاينه كودك و كسب اطلاعات  صحيح و انجام اقدامات پيشگيرانه از زمان رويش اولين دندان هاي شيري.

 

رابطه مصرف قطره آهن و پوسیدگی دندان در کودکان

بر خلاف تصور بسياري از والدين، قطره آهن در ايجاد اين پوسيدگي ها هیچ نقشي ندارد، بلكه فقط سبب تغيير رنگ دندان های پوسیده مي گردد.

 

کدام دندانها زودتر دچار پوسیدگی می شوند

چهار دندان پيشين شيري فك بالا، آسياهاي اول شيري هر دو فك و دندانهاي نيش شيري فك پايين و بالا، معمولا دندانهايي هستند كه به اين پوسيدگيها دچار ميشوند. دندانهاي درگير، معمولا به صورت قرينه در دو سمت دهان كودك قرار دارند. دندان پيشين شيري فك پايين، معمولا پوسيده نمي شود كه دليل اين امر، نقش محافظت كننده زبان از اين دندانها حين مكيدن شير و نيز شستشوي طبيعي اين دندانها توسط جريان بزاق به علت قرار گيري دهانه مجراي غدد بزاقي ساب مند يبولار و ساب لينگوال در پشت اين دندانها مي باشد. دندانهاي آسياي دوم شيري هم به دليل اينكه در سن بالاتری رويش مي يابند، معمولا مبتلا نمي شوند.

توصيه هايي به والدين جهت پيشگيري از ايجاد پوسيدگي هاي دنداني زودرس دوران كودكي: 

1.از آنجایی که پوسیدگی دندانی یک بیماری مسری است و میکروبهای ایجادکننده آن معمولا از دهان والدین(بویژه مادران) به نوزاد منتقل می شوند، قبل از اقدام به بچه دار شدن به فکر سلامت دندانهای خود باشید و با مراجعه به دندانپزشک، دندانهای پوسیده خود را درمان کنید. با نظر دندانپزشک می توانید با مصرف برخی آدامس های بدون قند یا دهانشویه ها، بهداشت دهانی خود را بهبود بخشید.

 

2. ظرف شش ماه بعد از رویش اولین دندان کودک، جهت معاینه و دریافت اطلاعات و مشاوره های بهداشتی مناسب، نوزاد خود را نزد دندانپزشک متخصص کودکان ببرید. توصیه شده این مراجعه دیرتر از 12 ماهگی کودک نباشد.


3.دندانهای نوزادتان را زمان رويش آنها تا حدود  1.5سالگي، شب ها قبل از خواب با استفاده از يك پارچه يا گاز استريل، تميز کنید.


4.در دوره 1.5 تا 3 سالگي، دندانهاي كودك را به كمك های متناسب با سن کودک، بدون استفاده از خمير دندان يا با استفاده از خمير دندانهاي فاقد فلورايد، شب ها قبل از خواب مسواك بزنید.


5.در سن 3-6 سالگي، دندانهاي كودك را با مسواكهاي دستي يا برقي و خمير دندانهاي فلورايد دار مخصوص كودكان، روزي دو بار(یک بار بعد از صبحانه و یک بار قبل از خواب شب) مسواك بزنید.


6. از شيشه حاوي شير، به عنوان پستانك جهت آرام كردن و كمك به خوابيدن كودك استفاده نکنید.


7. اجازه ندهید كودك با بطري یا شیشه محتوي چيزي غير از آب در دهانش به خواب برود.


8.در صورتی که کودک عادت کرده در شب مکررا شیر بخورد، سعی کنید به تدریج تعداد دفعات شیرخوردن را کاهش دهید و بعداز هربار شیردهی به کودک آب بخورانید تا اضافات شیر از روی دندانهای کودک پاک شود.


9.تغذيه شبانه کودک از شيشه شير یا سینه مادر را در حدود سن 12-14 ماهگي کاهش داده، او را به نوشيدن از فنجان يا ليوان تشويق کنید.

 

10.اجازه ندهید كودك در طول روز، مكررا ميان وعده هاي پوسيدگي زا از  قبيل: انواع شيريني، كلوچه، كيك، بيسكويت، پفك، چيپس وغيره مصرف كند. در صورت تمايل كودك به اينگونه خوراكي ها بهتر است آنها را به طور يكجا وبعد از صرف  وعده هاي غذايي اصلي به او داد.


11.برنامه زماني منظمي براي وعده هاي غذايي اصلي كودك و نيز ميان وعده ها طرح ريزي کنید و تعداد ميان وعده ها را به حداقل برسانید.


12.كودك را تشويق کنید بجاي خوراکیهای پوسیدگی زا، از ترکیبات غير پوسيدگي زا مثل پنير، ماست، ميوه، سالاد و مغزها(مثل پسته، بادام ) در ميان وعده ها استفاده كند.